Chọn giống và chọn đất là việc năm đầu nhưng trả giá suốt đời vườn Cà phê. Đất bazan tầng dày trên 70 cm, tơi, thoát nước, pH 5,0–6,2 là khung vàng cho Robusta. Đất chai, đáy cứng, hoặc mặt bằng trũng mùa mưa là vườn chết chậm. Arabica chịu lạnh đêm tốt hơn nhưng càng sợ úng và gió.
Giống phổ biến tại Việt Nam
| Giống | Đặc điểm | Vùng hay gặp |
|---|---|---|
| TR4, TR9, TR11, TRS1 | Giống chọn lọc Việt Nam, năng suất khá, kháng một phần gỉ sắt tùy dòng. | Tây Nguyên |
| Robusta địa phương (vối) | Thân khỏe, hạt nhỏ hơn Arabica, caffeine cao, chế biến khô phổ biến. | Đắk Lắk, Gia Lai, Đắk Nông |
| Catimor | Arabica lai, chịu bệnh gỉ sắt tốt hơn Typica, chất lượng vừa. | Lâm Đồng, Sơn La |
| Typica / Bourbon / một số dòng đặc sản | Chất cup cao, năng suất thấp, cần tiểu khí hậu mát. | Cầu Đất, Lạc Dương, một số vườn Sơn La |
Đất, khí hậu, mật độ
Robusta thích 22–26°C, mưa 1.500–2.500 mm, có mùa khô rõ để phân hóa mầm hoa. Arabica ưa mát hơn, trồng cao hơn 800 m.
Trồng dày năm đầu nhìn 'đẹp vườn' nhưng năm thứ 4–5 tán giao nhau, sâu bệnh và quả nhỏ. Giữ mật độ theo sức đất, không theo hàng xóm.
Mật độ tham khảo: Robusta 1.100–1.330 cây/ha (3×3 m hoặc 3×2,5 m). Arabica dày hơn tùy giống.
Chuẩn bị đất — từng bước
- Đào hố quan sát tầng đất và mực nước ngầm mùa mưa — nếu đáy hố đọng nước quá 24 giờ thì phải lên líp hoặc chọn chỗ khác.
- Phá váng, trồng cây che tạm (muồng, keo dậu) 1 vụ trước khi trồng nếu đất trống trọc.
- Hố trồng 40×40×40 cm hoặc lớn hơn, bón lót phân hữu cơ hoai + lân, đảo đều, lấp ủ ít nhất 2–4 tuần.
- Hàng theo đường đồng mức trên đất dốc để giảm xói.
Trồng đúng cách
- Chọn cây giống bầu khỏe, không cong rễ, không mang tuyến trùng / nấm hồng.
- Trồng đầu mùa mưa khi đất đủ ẩm; ấn chặt bầu, tủ gốc, cắm cọc chống gió.
- Robusta 3×3 m hoặc 3×2,5 m (khoảng 1.100–1.330 cây/ha). Arabica dày hơn tùy giống và độ dốc.
- Trồng xen sầu riêng / bơ / hồ tiêu phải tính tán trưởng thành từ năm thứ 1 — đừng chờ cây lớn rồi mới hối.
Ghi chú theo vùng — đọc đúng chỗ mình đang trồng
Vựa Robusta. Canh mưa đầu mùa và giá nhân Buôn Ma Thuột.
Robusta + Arabica. Đêm lạnh, bệnh gỉ sắt và chất cup khác Tây Nguyên thấp.
Robusta, xen tiêu / sầu. Úng và chết chậm hay gặp vườn bằng.
Arabica. Sương muối, dốc, logistics khó — phẩm chất bù sản lượng.
Câu hỏi nhà vườn hay hỏi
Vì sao cà phê ra hoa không đều?
Mưa đứt quãng, tưới không đều, hoặc cây lệch sức. Hoa lệch thì chín lệch.
Robusta có cần cây che bóng?
Không bắt buộc nhưng che bóng ổn định tiểu khí hậu, giảm rụng lá nắng, dễ xen canh.
Khi nào được đốn?
Sau thu hoạch, cây còn sức, không giữa hạn chết. Đốn tạo khác đốn trẻ hóa.