Chọn giống và chọn đất là việc làm năm đầu, nhưng kết quả theo cả đời vườn Cà phê.
Cà phê vối ưa đất bazan tầng dày trên 70 xăng-ti-mét, tơi và thoát nước. Độ chua đất thích hợp khoảng 5,0 đến 6,2. Đất chai, đáy cứng hoặc mặt bằng trũng mùa mưa là vườn chết chậm. Cà phê chè chịu lạnh đêm tốt hơn nhưng càng sợ úng và gió.
Phân tích kỹ cho bà con
Đất đỏ bazan thoát nước thì trồng được. Đất bằng, đáy cứng, mưa đọng là vườn chết chậm. Giống TR4, TR9, TR11 là tên giống chọn lọc của Việt Nam, không phải tên thuốc. Cà phê vối khác cà phê chè. Đừng lấy lịch Đắk Lắk làm y nguyên cho Cầu Đất hay Mai Sơn.
Giống bà con hay trồng
Tên giống trên phiếu thường là tên chọn lọc (TR4, Ri6, ST25…) — đó là tên giống, không phải tên thuốc. Mua phải hỏi vườn mẹ, giấy kiểm dịch, đừng mua cây vỉa hè.
| Giống | Đặc điểm bà con cần biết | Vùng hay gặp |
|---|---|---|
| TR4, TR9, TR11, TRS1 | Đây là giống chọn lọc của Việt Nam, năng suất khá, một số dòng chịu bệnh gỉ sắt tốt hơn. | Tây Nguyên |
| Cà phê vối địa phương | Thân khỏe, hạt nhỏ hơn cà phê chè, chế biến khô phổ biến. Trên sàn thế giới người ta gọi là Robusta. Đó là tên giống trên sàn, không phải tên thuốc. | Đắk Lắk, Gia Lai, Đắk Nông |
| Catimor | Đây là dòng cà phê chè lai, chịu bệnh gỉ sắt khá, chất lượng vừa. | Lâm Đồng, Sơn La |
| Typica, Bourbon và một số dòng đặc sản | Uống ngon hơn nhưng năng suất thấp, cần khí hậu mát. | Cầu Đất, Lạc Dương, một số vườn Sơn La |
Đất, mưa nắng, trồng dày hay thưa
Cà phê vối thích 22–26 độ C, mưa 1.500–2.500 mi-li-mét, có mùa khô rõ để phân hóa mầm hoa. Cà phê chè ưa mát hơn, trồng cao hơn 800 mét.
Trồng dày năm đầu nhìn đẹp vườn, nhưng năm thứ tư, năm thứ năm tán giao nhau, sâu bệnh nhiều và quả nhỏ. Giữ mật độ theo sức đất, không theo hàng xóm.
Khoảng cách tham khảo: Cà phê vối 1.100–1.330 cây mỗi héc-ta (3×3 mét hoặc 3×2,5 mét). Cà phê chè dày hơn tùy giống.
Làm đất — từng bước, đừng bỏ bước xem nước
- Đào hố xem tầng đất và mực nước ngầm mùa mưa. Nếu đáy hố đọng nước quá một ngày thì phải lên liếp hoặc chọn chỗ khác.
- Nếu đất trống trọc, nên trồng cây che tạm như muồng hoặc keo dậu một vụ trước khi trồng cà phê.
- Hố trồng khoảng 40 xăng-ti-mét mỗi chiều hoặc lớn hơn. Bón lót phân chuồng hoai và lân, đảo đều, lấp ủ ít nhất hai đến bốn tuần.
- Trên đất dốc, hàng trồng theo đường đồng mức để giảm xói.
Trồng sao cho sống khỏe
- Chọn cây giống bầu khỏe, rễ không cong, không mang tuyến trùng hay nấm hồng.
- Trồng đầu mùa mưa khi đất đủ ẩm. Ấn chặt bầu, tủ gốc, cắm cọc chống gió.
- Cà phê vối trồng khoảng 3 mét nhân 3 mét, hoặc 3 mét nhân 2,5 mét, tức khoảng 1.100 đến 1.330 cây mỗi héc-ta. Cà phê chè trồng dày hơn tùy giống và độ dốc.
- Nếu xen sầu riêng, bơ hoặc hồ tiêu thì phải tính tán lúc cây lớn ngay từ năm thứ nhất. Đừng chờ cây lớn rồi mới hối.
Ghi chú theo vùng — đọc đúng chỗ mình đang trồng
Đây là vựa cà phê vối. Canh mưa đầu mùa và giá nhân Buôn Ma Thuột.
Có cả cà phê vối và cà phê chè. Đêm lạnh, bệnh gỉ sắt và chất uống khác vùng Tây Nguyên thấp.
Cà phê vối, thường xen tiêu hoặc sầu riêng. Vườn bằng dễ úng và chết chậm.
Cà phê chè. Có sương muối, đất dốc, đường xa. Phẩm chất bù cho sản lượng.
Câu hỏi nhà vườn hay hỏi
Vì sao cà phê ra hoa không đều?
Thường vì mưa đứt quãng, tưới không đều, hoặc cây lệch sức. Hoa lệch thì quả chín lệch.
Cà phê vối có cần cây che bóng không?
Không bắt buộc, nhưng che bóng giúp ổn định khí hậu trong vườn, giảm rụng lá vì nắng, và dễ trồng xen.
Khi nào được đốn?
Đốn sau thu hoạch, khi cây còn sức, không đốn giữa hạn chết. Đốn tạo tán khác với đốn trẻ hóa.