Chọn giống và chọn đất là việc làm năm đầu, nhưng kết quả theo cả đời vườn Cây chà là.
Ưa đất thoát nước, tầng khá, nắng đầy đủ. Chịu mặn và kiềm nhẹ tốt hơn xoài hay sầu riêng. Đất úng, hố sâu không thoát là chết chậm. Mô trồng cao 40 đến 60 xăng-ti-mét trên đất thấp.
Phân tích kỹ cho bà con
Chà là chịu đất nghèo và chịu mặn hơn nhiều cây ăn quả Việt Nam, nhưng chết gốc nếu úng lâu. Đất cát pha, đất xám duyên hải, đất phù sa thoát nước đều trồng được nếu nắng đủ. Đất sét nặng phải lên mô hoặc liếp. Độ chua đất khoảng 7 đến 8 là khung thế giới quen thuộc; đất quá chua cần cải tạo từ từ, không đổ vôi ồ ạt một lần.
Giống bà con hay trồng
Tên giống trên phiếu thường là tên chọn lọc (TR4, Ri6, ST25…) — đó là tên giống, không phải tên thuốc. Mua phải hỏi vườn mẹ, giấy kiểm dịch, đừng mua cây vỉa hè.
| Giống | Đặc điểm bà con cần biết | Vùng hay gặp |
|---|---|---|
| Medjool | Quả to, thịt dày, ngọt, giá cao trên thị trường thế giới. Cần nước và chăm kỹ. | California, Jordan, Israel, Maroc; đang thử ở Việt Nam |
| Deglet Noor | Quả nửa khô đến khô, để được lâu, xuất khẩu mạnh Tunisia và Algeria. | Bắc Phi |
| Barhee (Barhi) | Ăn tươi giai đoạn khalal giòn ngọt rất được ưa. Cũng có dạng chín mềm. | Iraq, Mỹ, UAE; phổ biến trong giống nhập Việt |
| Khalas, Ajwa, Zahidi, Sukkary | Các giống Ả Rập quen thuộc: Ajwa gắn vùng Madinah; Khalas ngọt mềm; Zahidi khô chắc. | Ả Rập Xê Út và vùng lân cận |
| Chà là cảnh Canariensis | Phoenix canariensis — thân mập, đẹp đô thị, quả mỏng nhạt, không phải hướng làm hàng trái. | Công trình xanh, biệt thự |
| Chà là kiểng Roebelenii | Phoenix roebelenii — bụi nhỏ trang trí trong nhà, sân vườn. Không nhầm với ăn quả. | Chậu, ban công |
Đất, mưa nắng, trồng dày hay thưa
Nắng nóng, mùa khô rõ. Duyên hải khô Nam Trung Bộ gần điều kiện thế giới hơn đồng bằng ngập. Sợ ngập và lạnh ẩm kéo dài.
Vườn thế giới thường 8×8 mét đến 9×9 mét. Trồng 4 đến 5 mét như cau cảnh sẽ tối và khó quản buồng khi cây lớn.
Khoảng cách tham khảo: Khoảng 120–200 cây mỗi héc-ta (7×7 đến 9×9 mét). Giữ khoảng 1 cây đực cho 25–50 cây cái.
Làm đất — từng bước, đừng bỏ bước xem nước
- Đào hố thử mùa mưa: đọng nước quá một ngày thì lên mô hoặc chọn chỗ khác.
- Phân tích sơ độ mặn và độ chua nếu đất ven biển hoặc đất phèn.
- Hố trồng rộng, bón lót phân chuồng hoai trộn đất mặt, ủ vài tuần.
- Hàng cách hàng khoảng 7 đến 9 mét (khoảng 120 đến 200 cây mỗi héc-ta tùy giống và cơ giới). Trồng dày năm đầu nhìn đẹp, sau chen tàu và khó thụ phấn.
Trồng sao cho sống khỏe
- Ưu tiên cây cái có nguồn giống rõ (chồi hoặc nuôi cấy mô). Nếu mua hạt, chấp nhận tỷ lệ đực cao và quả không đúng giống mẹ.
- Trồng đầu mùa khô dịu hoặc đầu mưa nhẹ khi đã có tưới. Ấn chặt bầu, chống gió, tủ gốc.
- Giữ khoảng một cây đực khỏe cho vài chục cây cái trong cùng tiểu vùng ra hoa.
- Năm đầu tưới đều, không để khô chết và không tưới úng.
Ghi chú theo vùng — đọc đúng chỗ mình đang trồng
Nắng, gió, đất cát — gần với điều kiện chịu hạn của chà là hơn nhiều tỉnh khác.
Duyên hải, cần thoát nước mùa mưa và chắn gió bão.
Trồng được nếu không úng; chú ý giống và thụ phấn.
Tham khảo giống và cách thụ, bao buồng, độ già thu — rồi chỉnh theo mưa Việt Nam.
Câu hỏi nhà vườn hay hỏi
Trồng hạt có được không?
Được để học và lấy cây đực, nhưng khoảng nửa số cây là đực và quả ít khi giống mẹ. Làm hàng hóa nên dùng chồi hoặc cây nuôi cấy mô có phiếu giống cái.
Bao lâu có quả?
Chồi khỏe và nuôi cấy mô thường vài năm đến khi ra hoa kinh doanh ổn định (thường khoảng bốn đến bảy năm tùy chăm). Hạt lâu hơn và rủi ro đực cái. Clip hai năm có trái phải xem cây đó gốc từ đâu.
Vì sao buồng không đậu?
Thiếu phấn, thụ sai lúc, mưa đúng kỳ nở, hoặc chỉ toàn cây đực. Kiểm tra giới tính cây trước khi đổ thêm phân.